Biratzaileen mahukatxoaren “asmakizuna” (Lewis 2015)

sin-titulo

Hau ere JOSPT-eko ale famatu hartatik dator, gutako batek Sci-Hub webgune pirataren bitartez eskuratutako txortatik alegia:

  • LEWIS, Jeremy. MC CREESH, Karen. ROY, Jean Sebastien. GINN, Karen. 2015. Rotator Cuff Tendinopathy: Navigating the Diagnosis-Management Conundrum. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy 45(11):923–937. Sci-Hub.

Maila teorikotik eguneroko lanera ekartzeko moduko artikulua. Esku tartean darabiltzagun teoriak, praktikak, materialak eta pazienteak erretratatuta ikusi ditut, eta eguneroko prozedurak hobetzeko baliogarria izango zait. Osorik irakurtzeak merezi du, noski; hemen deigarrienak egin zaizkidan gauzak baino ez ditut azpimarratuko:

  • Biratzaileen mahukatxoaren tendinopatiaren etiologiaz: 70-80 hamarkadan, Neer-ek akromionak eragindako narritadura seinalatu zuen etiologia nagusitzat (impingement sindrome famatua, karrera egin nuenean indarrean zegoen teoria); horren arabera aukerako tratamendua akromioplastia kirurgikoa izaten zen. Ikuspegi hau guztiz gaindituta dago (nahiz eta osagile batzuk oraindik enteratu ez), eta biratzaileen mahukatxoaren etiologia oraindik ezezaguna da; hobeto esanda: ez da etiologia bat eta bakarra, baizik eta faktore anitzek eragindakoa, eta haien artean nagusia lan karga da.
  • Hemen ere, irudi frogek ez dute harreman zuzenik erakusten ehunen endekapen zeinuen eta sintomen artean: minik ez duen pertsona askotan mahukatxoaren endekapena aurkitu da, eta mina duten pertsona guztiek ez dute endekapen zeinurik. Autoreek sentsibilizazio zentralak paper garrantzitsua jokatzen duela uste dute.
  • Entsaladari elementu gehiago botatzeko, autoreek test diagnostikoei arazo handi bat ikusten diote: ez dira espezifikoak. Hau da, biratzaileen mahukatxoaren muskuluak ezin dira banaka testatu, inguru horretan dauden 9 muskuluak eta 12 burtsak (!!) jokoan jarri gabe (neurri batean edo bestean, posturaren arabera).
  • Era berean, ez dago argi biratzaileen mahukatxoaren eta burtsa subakromiodeltoideoaren patologien arteko harremana. Berdin prozesu inflamatorioek duten paperari buruz. Ai, gure ikasle denborako ziurtasunak non geratzen diren…!
  • Akromioplastia eta bursektomia prozedura kirurgikoak ez dira plazeboaren kontra ikertu, beraz ez dakigu hauetatik etortzen den onura zein neurritan datorren interbentziotik, ostean datorren atsedenarengatik, edo plazebotik. Baina datu bat bereziki argigarria iruditu zait: sentsibilizazio periferikoa duten pazienteek (hiperalgesia edo min referitua) sorbaldeko kirurgiaren ostean, emaitza kaskarragoak izaten dutela.
  • Diagnostikoaren ezintasunak alde batera utziz, autoreek testek gidatutako protokolo terapeutiko bat proposatzen dute: SSMP (Shoulder Symptom Modification Procedure). Protokolo honetan gorputzaren postura aldaketek sintometan duten eragina ikusten da, gero tratamenduaren norabidea horren arabera ezarriz. Erabiltzen diren aldaerak: zifosi dortsala, eskapularen posizioa, humero buruaren posizioa, eta neuromodulazioa (ez dakit zehazki zer esan nahi duen izen horrekin). SSMP prozedura honetan minaren etiologia zehatza ezagutzea baztertzen da, arazoari irtenbidea aurkitzearen mesedetan; oso irizpide egokia, nire ustez.
  • Tratamenduei buruzko atal espezifikoan ere, ariketa aktiboak seinalatzen dira lehenengo aukera bezala, argi eta garbi, ebidentzia sendoaren babesarekin. Ondo egituratutako ariketa izan behar da, bistan da, eta progresio egokiarekin. Ariketa egiterako orduan, Holmgrenek etabar (2012) seinalatutako 5/10 mailako mina onargarria dela diote. Beti ere, narritagarri / ez narritagarri txantiloi patologikoak berezituz, tratamendua antolatzerako orduan. Narritagarritasuna burtsen inplikazio handiagoarekin lotzen dute (Santavirtak etabar 1992-ean seinalatua), eta kasu hoietan analgesia egokia (farmakoak) tratamenduaren parte garrantzitsua izaten da.

Azken gauza bat, ez artikuluan ikasitakoari buruz, baizik eta berau irakurtzean sortutako erreflexioa. Ea zelan azaltzen dudan, zientziaren aurkako amimefuncionista itxura gehiegi eman barik. Ebidentzian oinarritutako fisioterapia eredu baterantz joan nahi dugunok behin eta berriz esaten dugu ikusten duguna, egiten duguna, neurtzeko modukoa eta erreproduktiblea izan behar dela (zientziak bere kanonetan agindutako legez). Baina horrelako gauzak irakurtzean (“ondo egituratutako ariketa”… “progresio egokia”… “narritagarria eta ez narritagarria bereiztea”…) behin eta berriro “ojimetro” famatua etortzen zait gogora. Alegia: hori neurtzean faktore subjektiboaren pisua oso handia da. Hori lehendik ere egiten genuen, ebidentzia zientifikoaren zale bihurtu baino askoz ere lehenagotik! Orduan, zer aurreratu dugu? galdetzen diot nire buruari. Agian gure mugez, gure gabezietaz konsziente izatea, eta hutsune oteizatar hori arrazonamendu eskema orokor batean integratzea (to!). Zentzu horretan, oso egokia deritzot artikuluari jarri dioten izenburua.

***

Oier Gorosabel Larrañaga

http://abante.eus/

 

Poliki, baina ziur (Plinsinga 2015)

sin-titulo

Formakuntzan etenaldi luzea egin ostean (udazken-negu honetan lanpetu xamarra ibili naiz, espeleologian zein kontsultan) neguko lasaitasuna aprobetxatzen dut sutondoan goxo-goxo handik eta hemendik iritsitako artikuluak dastatzeko. Berriro hasteko, utzitako puntua aukeratzea ez da txarra izaten; eta horretara, iaz Fisteuseko lagunei esker eskuratutako JOSPT-eko artikulu honi heldu diot:

  • PLINSINGA, Melanie L. BRINK, Michel S. VICENZINO, Bill. VAN WILGEN, C. Paul. 2015. Evidence of Nervous System Sensitization in Commonly Presenting and Persistent Painful Tendinopathies: A Systematic Review. J Orthop Sports Phys Ther 45(11):864-875.

Errebisio hau, informazio berri askorik eman ez badit ere, Arturo Suchekin ikasitako gauza garrantzitsuetako bat azpimarratzera dator: tendinopatia kasuekin batera, sarri, sentsibilizazio zentraleko prozesua martxan aurki dezakegula alegia. Hau identifikatzeak, fisioterapia aldetik erabilpen zuzenik ez badu ere, terapia mota batzuk edo besteak aukeratzerako balioko digu.

Hiperalgesia eta alodinia kontzeptuak ere bereizten ditu; ñabardura komenigarria inondik ere, batez ere eboluzioaren jarraipena fitxan idazterakoan, edo kontsulta arteko deribazioetarako.

Arazo bat ikusten dut: nola neurtzen da sensitizazio hori (hiperalgesia edo alodinia), zerekin konpara daiteke? Ezen, zentrala bada, menbru kontralaterala edo distantziako beste gorputz atalak ere ukituak egon daitezke. Eta kontroleko pazienteekin konparatzeak ere arazoak dakartza (pertsona desberdinen arteko minak nekez konpara daitezke). Autoreek ere seinalatzen dute alboratze metodologiko nabarmenak daudela errebisatutako artikuluetan: 18 ikerketetatik, 5 bakarrik itsutu ziren; ikerketa batek ere ez zuen seinalatu parte-hartze ezaren ratioa…

Ondorioen kalitate eskasa, halere, ez dator Plinsinga eta bere lagunen errebisioarengatik, baizik eta ondo eginiko ikerketen faltarengatik (gainera,

daudenak batez ere EESS-ei buruzkoak dira, eta emaitzak ezin dira EEII-etara besterik gabe estrapolatu). Hemen ere, nire ondorio faboritoa ateratzen dute autoreek: “further studies are needed”. Halere, konfirmazio formal eta metodologiko zuzena noiz etorriko zain, artikulu honetan baieztatzen da sensitizazio zentrala presente dagoela epe luzeko tendinopatietan. Beraz, faktore hau edozein tratamendutan aintzat hartu behar da, fokoa tendoira esklusiboki zuzendu beharrean.

***

Oier Gorosabel Larrañaga

http://abante.eus/

Inork ez zidan esan

Noizean behin abestiren bat buruan sartu eta ezin atera ibiltzen gara. Hori da Ruper Ordorikaren abesti honekin gertatzen zaidana, baina ez bereziki euskadun izateak ekartzen dizkidan buruhausteen erruz, baizik eta fisioterapia defendatu nahi izateak sortarazten dizkidan haserreen eraginez. Maite dudan ogibidea zaindu nahi dut, baina ez dakit lortzen dudan.

Euskal Telebistako programa batek intrusismoari tarte bat eskeini diote. EFEOko idazkariari egindako elkarrizketa bat agertzen da, grabatua, eta honek fisioterapeuten arazo honi heltzen dio gaiaren muina mahai gainean jarriz. Programan bertan, hizlari agertzen da Eneko Van Horenbeke arraunlari famatua, osteopatia ikasi duena, ikasketa hauen legezkotasuna aldarrikatuz (Europako beste estatu batzuk adibide bezala jarriz). Berak ez du fisioterapia ikasi baina pazienteak tratatzen ditu eta hori egiten jarraitzeko eskubidea aldarrikatzen du. Sentitzen dut Eneko, nik melokotoi bat izan nuke baina ez da posible. Eta posible ez dena, ezin liteke.

Kirol Zientzia eta Jarduera Fisikoan titulua dutenak (KZJF) ere borrokan ditugu. Autobidean goazela, osteopatak, kiromasajistak eta bestelakoak ezkerreko errailetik doaz gure konpetentziak euren gain hartzeko nahian eta guk, zuhur, ispilutik kontrolatzen ditugu. Baina ez ditugu eskuineko errailetik, isil-isilik, aurre hartu nahi diguten beste intrusista batzuk ikusten. Bai, KZJF-ekoei buruz ari naiz. Fisioterapeutak, ebidentzia gutxi (edo bat ere ez) dituzten teknikak besarkatu ditugun bitartean, albo batera utzi dugun ariketa terapeutikoa “lapurtu” nahi digute eta pazienteak ariketa fisikoarekin tratatzen hasi dira. Isilik, baina azkar.

Euskal Herriko Unibertsitatean, etorkizuneko fisioterapeuten formakuntza bermatu behar duen erakundean, Fisioterapia Graduan fisioterapeuta ez diren irakasleak topatzea ez da zaila. Zelan espero dugu gure ogibidearen errealitatea ezagutzen ez dutenek bere alde borrokatzea? Ez dakit, baina niri zaila egiten zait ulertzea.

Zorabiatu egiten naiz horrelakoak ikustean. Sarritan ez dut guzti honen aurka borrokatzeko indarrik. Sare sozialetan polemikak, pazienteekin eztabaidak, lagunekin debateak…. Eta denak berdin dirau, edo txarrago.

Agian, Oier Gorosabel lankideak Fisteus proiektua martxan jartzeari buruz ari ginenean idatzitako hitzak gogoratzeak on egingo dit: “Hau, lagunak, ez da sprint bat, fondo-lasterketa bat baizik”. Berarekin ados nago baina, ze distantziari buruz ari gara? Eta garrantzitsuena: helmuga toki jakin baten geldirik dagoen marra bat da ala gero eta gehiago urruntzen den gailur utopikoa?

tired

Min kronikoari bertsotan

Etiquetas

, ,

Jongak blogera idatzi digun mezu bat argitaratzen dugu gaurkoan. Ongi etorri blogera Jonga!

Gaztiok be geure aportazinoia einbirdou euskal fisioterapiaren alde, beraz bertsotxu bat idatzi dot. Ia gustoko dozuen 😉

Min kronikoa azaltzea
bertsoaren helburua
fisioterapian dugu
asunto garrantzitsua
pazienteak ulertzea
bere minen sorburua
horrela baztertuko du
okerra den aburua
askotan ehunak baino
sortzailea da burua
aztertu beharra dago
pertsona ta ingurua
min hortan eragina dun
nozeboen kopurua
horrela irabazteko
minan kontrako gudua