Ariketa neurrira ezartzeko gakoak (Lima et al, 2017)

Etiquetas

, ,

navidad ateismo dios religion_thumb[2]

Ref:

  • LIMA, Lucas V. ABNER, Thiago S. S. SLUKA, Kathleen A. 2017. Does exercise increase or decrease pain? Central mechanisms underlying these two phenomena. The Journal of Physiology 1;595(13):4141-4150. https://sci-hub.io/10.1113/JP273355

Aurreragokoan iturri zaharretatik edaten ibili nintzen eta, hara nolakoak diren gauzak, Peru Gorritxategi lankideak jakinarazitako honekin beste muturrera joan naiz: aste batzuk baino ez dira argitaratu denetik.

Oso interesgarria egin zait, baina irakurtzeko pixka bat gogorra ere bai. Gogoan dut, ikasten nengoela, nire neskalagun hippya eta biondako disgustu itzela izan zela jakitea gure fisiologia irakasle maitea –gure Freddy Mercury miretsiaren doppelgängerra- animaliekin ikertzen aritzen zela. Orduko gure erantzuna sinplea zen, biszerala (espresio egokia benetan), baina gaur egunean oraindik ez dut arrazoitutako iritzirik animaliekin eginiko esperimentazioari buruz. Gauza bakarra dut argi: horren berri izatea desatsegina zaidala; zentzu horretan gogorra egin zait artikulu hau irakurtzea. Ondorioak interesgarriak dira, hori ez dut zalantzan jarriko, baina horra hor eztabaida haria zabalik, heldu nahi dionarentzat. Momentuz, datozen lerroetan nire beharrerako baliagarriak diren ondorioez baino ez naiz arituko.

Artikulua esperimentuetan frogatutako egitatea azalduz hasten da: ariketa nekagarriak minaren errazten duela, alegia. Horren barruan argigarria egin zait:

  • Nekearen eta minaren arteko harremana dagoela: min kronikoan, nekea egoten da; neke kronikoa dagoenean, min kronikoa egoten da.
  • Arratoiekin eginiko esperimentuetan, nekatutako arratoiek errazago garatzen zutela hiperalgesia; hauen artean, efektua nabarmenagoa zela emeetan.
  • Neke orokorrak eragindako hiperalgesia estradiol hormonaren biartez egiten dela (honek arren eta emeen arteko aldea azaltzen du); neke fokalizatuak eragindako hiperalgesian, berriz, estradiolak ez du parte hartzen.

Ostean, egitate honekin zerikusia duten mekanismo zentralak argitzen dituzte. Ni neu detaileetan galtzen naiz (artikuluan ondo azaltzen da halere) baina laburbilduz esan dezakegu modelo esperimental desberdinetan, neuronen aktibazioa aztertu dela eta gero errezeptoreak blokeatuz hiperalgesiaren aldaketa errejistratu dela.

Hurrengo blokean, ariketa fisikoak minaren modulazioarengan duen eragina azaltzen da:

  • Errezeptore opioideek jokatzen duten papera argi geratzen da.
  • Gainera, analgesia handiagoa da zenbat eta ariketa protokoloak luzeagoak izan (6 asteraino inbestigatu direlarik).
  • Ariketa protokoloek hiperalgesia ere normaldu edota prebenitzeko balio dute.

Hemen ere fenomeno hauetan neurtu diren mekanismo zentralak azaltzen dira, gune neuronal bakoitzean parte hartzen duten neurotransmisoreak zehaztuz.

Ondorioak paragrafo bakarrean laburbiltzen dira, eta sintesi bikaina denez hura hitzez hitz kopiatzea iruditzen zait egokiena: “A single bout of fatiguing exercise in the presence of a chronic pain condition can exacerbate pain that is characterized by increased phosphorylation of NMDA receptors in the RVM, suggesting enhanced central facilitation. On the other hand, regular exercise promotes pain relief and is characterized by reduced NMDA receptor phosphorylation, suggesting reduced central facilitation. Further regular exercise reduces serotonin transporter expression, increases serotonin levels, and increases opioids in central inhibitory pathways including the PAG and RVM, suggesting exercise utilizes our endogenous inhibitory systems to reduce pain (Figure 1). We propose that there is a balance between inhibition and excitation in the central nervous system that determines whether exercise will promote analgesia or promote pain. Several factors, such as fitness level, physical activity levels, and state of the injury or pain condition influence this balance. The great majority of the animal studies examining pain mechanisms are performed in physically inactive animals, and nearly all the exercise studies are focused on aerobic exercise. Further, there is no consistency regarding intensity, duration, frequency or exercise type making interpretation difficult. Understanding the mechanisms underlying different forms of exercise, as well as the different intensities and duration of exercise that produce analgesia, will be critically important to translate animal studies to human subjects, particularly those with acute and chronic pain”.

Beraz, ariketa bai: kontua noiz, nola eta zenbat da. Lehendik argi genuen paziente bakoitzaren neurrira egokitu beharrekoa zela; artikulu honek egokitzapen horretarako gako inportanteak ematen dituelakoan nago.

***

Oier Gorosabel Larrañaga

http://abante.eus/

 

Oinarri ahuleko ikerketa sendoa (Arguisuelas et al, 2017)

 

CIN roncal 1

Ref:

  • ARGUISUELAS, Maria D. LISO, Juan Francisco. SANCHEZ-ZURIAGA, Daniel. MARTINEZ-HURTADO, Isabel. DOMENECH-FERNANDEZ, Julio. 2017. Effects of Myofascial Release in Nonspecific Chronic Low Back Pain. A Randomized Clinical Trial. Spine 42(9):627–634. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27617838

Espainiar Estatuko fisioterapiaren panorama ez oso pozgarrian (“a mi me funciona” da gure lankide gehienen armarriko leloa), zientziaren bidea nekeza eta geldia da. Zentzu horretan, interesez harrapatu nuen erreferentzia hau, jarraitzen ditudan fisioterapia blogetako batean. Izan ere, osteopatia ikasi dudan neurrian (EOM, 6 urte), nire egunerokotasunean erabiltzen ditudan teknika miofaszialen baliogarriotasunari buruzko ebidentzia garatzeari garrantzi berezia ematen diot, arlo horretan dagoen hutsune handia betetze aldera.

Entsegu honetan liberazio miofaszialeko tekniken aurrean minak, desgaitasunak eta beldur/ekidite jarrerek izan duten aldaketak neurtu dira.

Arazoa, baina, hasiera-hasieratik ikusten da: diseinuari buruzko informazioa ematen denean, double blind izaera aitortzen zaio entseguari, baina hori ez da egia. Entseguaren garapena irakurtzen dugunean ikus dezakegu: itsutze hori pazienteei eta emaitzak jaso dituzten ikerlariei egin zaie, baina ez terapeutei.

Beste hitz batzuekin esanda: terapeutek uneoro jakin dute zein motatako liberazioa egiten ari ziren (“benetakoa” edo “faltsua”). Honek alborapen arrisku handia dakar. Alde batetik, terapiaren ezaugarri asko kontrolaezinezkoak dira, eta oso gaitza da jarrera berdina mantentzea egiten ari zarena gauza eraginkorra dela sinesten duzunean, edo 40 minutu denborapasan aritzen zarenean (eskuak pazientearen gainean pasiboki mantenduz); pazienteak ez dira tontoak, eta gauza hauekin konturatzen dira. Bestalde, bistan da ikerlariei aldez aurretik emaitza konkretu bat interesatzen zaiela, eta honek interbentzioa “kutsatzeko” arrisku handia dakar.

Gainontzeko prozedura (pazienteen bilaketa, taldeen asignazioa, emaitzen neurketa, azterketa estadistikoa…) oso fina izan dela dirudi. Tamalez, oinarrizko akats horrek lan guztiaren baliogarritasuna kolokan jartzen du. Halere, egileek eurek diskusioaren atalean onartzen dute arazoa, eta ez hori bakarrik: berau gainditzeko bide posiblea ere seinalatzen dute: “One of the limitations of our study was that no measurement of treatment credibility was performed so we cannot ensure the success of participants blinding”. Hau da: jasotako parametroen artean, pazientea “noraino engainatu dugun” neurtzea. Galdetegiren baten bitartez erantzun mota bi jasoko genituzke, gutxienez: “terapeuta honek adarra jo dit” tipokoak, edo “baleko tratamendua egin dit” tipokoak. Entsegu honetan ikertu nahi izan dena argitzeko, informazio baliogarriena bigarren multzoko pazienteek emango liguteke.

Nor animatuko da entsegua zuzenketa horrekin egitera? 😉

***

Oier Gorosabel Larrañaga

http://abante.eus/

 

Analgesia Endogenoari pultsua hartzen (Nijs et al, 2016)

Etiquetas

,

Sin título

Artikulu berriek artikulu zaharrak eguneratzen dituztenez, lehenengo inpresioan ematen du ez duela merezi gai berari buruzko artikulu zaharragoak irakurtzea, ezta? Nik ere horrela pentsatzen nuen baina, horretan niharduela, konturatu naiz artikulu “zaharrak” badutela bere balioa. Alde batetik, zientziaren trazagarritasuna agerian geratzen da (zein izan da gaurko ondorioetara ailegatzeko prozesua?); bestetik, artikulu berrietan ez dira artikulu zaharren ondorio guztiak jasotzen, baizik eta egileari interesatzen zaizkionak bakarrik. Horretara, bigarrengo mailako hainbat ondorio interesgarri ez ditugu ezagutuko, artikulu zahar hori irakurri ezean. Gainera, “atzetik aurrera” irakurtzea ulermenarendako ariketa bikaina da.

Ez dut gogoratzen noren bitartez eskuratu dudan artikulu hau: “los vascos” talde konspiratzailea? “alde ilun (espainolera)” ihes egindako laguna? #IronicModeOn . Tamalez ez nuen apuntatu. Edozein dela ere, eskerrik asko berari irakurketa interesgarri honen berri ematearengatik:

Beraz, hemen komentatu genuen artikuluaren gai bereko errebisioa da, baina urte bi lehenagokoa: “Opioid Special Issue” izeneko ale berezi batean argitaratutakoa. Betiko moduan, irakurri ahala, niretako interesgarriak izan diren zenbait erreferentzia apuntatu ditut:

  • Argi dago min arruntaren gainean ariketa fisikoak duen eragin mesedegarria. Ez dago hain argi sentsibilizazio zentralaren kasuan duen eragina.
  • Ariketa fisikoak pertsona osasuntsuetan sortzen duen analgesia endogenoaren (AE) ebidentzia sendoa dago, baita hori azaltzen duten prozesu neurofisiologikoena ere.
  • Aurreko puntuarekin lotuta: ariketa fisikoa sentsibilizazio zentrala “tratatzeko” tresna garrantzitsua izan daiteke (hau da: nerbio sistema zentrala des-sentsibilizatzeko); baina errebisio honen datan honen ebidentzia maila oraindik ahula da.
  • Zenbait kasutan ariketa fisikoaren aurrean erantzun ezkorra agertzen da: mialgia kronikoetan (fibromialgia, neke kronikoa…) eta whiplash sindromean. Paziente hauetan, muskulu ez-mingarrien kontrakzioek AE pizten dute, baina muskulu mingarrienek ez. Halere, disfuntzio hau ez da gertatzen artritis eta artrosis kasuetan: haietan, kontrakzioek AE efektua ohi bezala pizten du. AE-aren disfuntzioa sentsibilizazio zentralaren presentziarekin lotu da, baina erantzun hau ongi azaltzea da erronka.
  • Honekin lotuta, artikuluan zenbait neurotransmisoreren paperari buruzko ikerketen berri ere ematen da, ondorio argirik gabe.
  • Bigarren maila batean (ia anekdotak dira), detaile pare bat ere deigarriak egin zaizkit:
    • Odolaren presioaren papera: izan ariketen eraginez, izan HTA patologikoaren kasuan, odolaren presioaren igoerak AE areagotzen du berez (fibromialgia kasuetan izan ezik; agian haietan aurkitu diren disfuntzio endokrinoekin lotuta).
    • Ariketa fisikoaren ostean, pazientearen harreta handitu egiten da fenomeno batzuekiko (izerdia, odol taupadak…) eta harreta desbideratze hau ere AE prozesuen mesedetan dela ikusi da (ariketen aferentziek aferentzia mingarriekin duten konpetentziaz gain).
    • “Fibromialgia” delakoari buruzko eguneraketa behar dudala ikusi dut; duela urte batzuk eginiko errebisiotxo honen ondorioak, beraz, kuarentenan laga beharko ditut.

Aurkikuntza hauek praktikara eramatean, autoreek ez dute zalantzarik jartzen ariketa fisikoaren komenigarritasunari buruz: entsegu puntual hauetatik aparte (laboratorioko baldintzetan eginak, nolabait esateko), min kronikoa duten paziente guztiek –sentsibilizazio zentraldunak edo ez- bizimodu aktiboa eta ariketa behar dute, aholku orokor gisan; kontua da ariketa nola dosifikatu. Egileek zenbait irizpide proposatzen dituzte (paziente bakoitzaren neurrira eginiko entrenamendua; intentsitate baxua, sintomak ez pizte aldera; mingarriak ez diren muskuluen ariketa; arlo kognitibo-emozionala aintzat hartzea; neurofarmakoen paper lagungarria…), baina haien ebidentzia ahula seinalatuz; horixe da, hain zuzen ere, bi urte geroagoko artikulu honetan landuko dutena.

***

Oier Gorosabel Larrañaga

http://abante.eus/

 

Fisio bertso trama

Jon Garateak idatzitako iruzkina.

Pazientea kamillan daukat. Minez gainezka. Azken hiru urteotan bizkarreko min eutsiezinarekin dabil, erdi-elbarri. Bizkarreko minak bizitza ondatu diola dio, ilobekin ezin jolastu, txikiteorik ez, eta zer esan lehendik ere makala zen bizitza sexualaz…

Gorputz zahar hau daukat ematen
kristorenlako burruka
lehen sorbalda, gero belauna
eta orain gerri puta
nire bizia ta nire lana
dena dit eta zurrupa
nahi duenari egingo diot
nik gerri makal hau truka
azkenaldian arazo pila
ekarri baino ez du-ta

Azken hiru urteotan tratamendurik jaso duen galdetzean, mila tratamendu pasatu dituela dio Joxek. Baserri batean bizi den txamana, bi edo hiru emoziologo… Ai Joxe, nik dakidan batek baino gehiagok entzungo balizute!! Emazteak akupunturista batengana bidali omen zuen behin. Herrian bi negozio zeuzkan txinatar bat, goizetan akupunturako kotsulta bat omen zeukan, eta eguerdi eta gauetan txinatar jatetxea…

Txino harekin nahiz nik baneukan
ai sekulako zalantza
kamillan etzan eta jarraian
dzast zazpi zortzi arantza
kristoren showa montatu nuen
mila garrasi ta arrantza
behin jatetxean hiru rollito
ez nitun pagatu antza
ta oraingoan kabroiak hartu
du aspaldiko bengantza

Medikuntza txinatar tradizionalaren hutsa ikusita, herriko kiropraktikoarengana joateko gomendioa bota zioten lagunek. Momentuan zaratak eta inpresioa ematen ei zuten baina de puta madre uzten ei zizun kontsultatik irtetzean. Behin gazte bat gurpilaulkian utzi zuenaren mitoa zegoen herrian…

Beldurra neukan bere izena
herrin rompehuesos da-ta
kamillan etzan eta hasi zen
hantxe bultza ta tiraka
besarkatuta bi eskuekin
eta bapatean kraka
ez zan normala bizkarrezurrak
han eginiko zarata
ia egin nun beldurrarekin
nik bertan praketan kaka

Behin anamnesia eta balorazioa eginik, zein tratamendu interbentzio erabili aukeratzen nabil. Aspaldi Euskal blog batean irakurritako bertso bat etorri zait gogora, min kronikoaren inguruko zerbait…

Gerriko mina eta ariketa fisiko mota bi (Michaelson 2016)

Etiquetas

,

Sin título

Hona Goretti Aranburu lankideak emandako pistari jarraituta irakurritako beste artikulua:

  • MICHAELSON, Peter. HOLMBERG, David. AASA, Björn. AASA, Ulrika Aasa. 2016. High load lifting exercise and low load motor control exercises as interventions for patients with mechanical low back pain: a randomized controlled trial with 24-month follow up. J Rehabil Med 48:456–463. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/27097785/

Fisioterapiatik bizitzen (saiatzen ari) naizen 24 urteetan zehar, joan etorriko moda asko ikusi ditut. Ez litzateke horrela izan beharko, baina horrela da: ebidentzian baino, modan (edo marketingean) oinarritzen dira ziklikoki lankide askoren artean zalaparta handiarekin sartzen diren hainbat teknika. Ni lanbide honetan hasi nintzenean, adibidez, kontsultan mikroonda aparatua ez bazenuen, ez zinen inor; kloretiloa ere gogoratzen dut, luzaketak egiterakoan ezinbestekoa omen zen; azkenaldian kinesiotapinga eta txupoiak nonahi ikusi ditugu, zorionez atzeraka dabiltzan ebidentziarik gabeko teknikak… Eta, esango nuke txurroak bezala saltzen ari den  low load motor control ariketen “kit” horrekin ere horretatik zerbait dagoela.

Entsegu honetan alderatzen diren teknikek, halere, ez dute horrelako “kit”-ik erabiltzen. Talde batekin high load lifting (HLL) ariketak egin ziren (dead lift motakoak), ahalmen maximoaren %80 inguruan; bestearekin, berriz low load motor control motakoak (LMC) batez ere eguneroko bizitzako mugimenduak bizkarraren posizio egokia zaintzean oinarritutakoak. Programa biak minaren pedagogia saioekin osatu ziren.

Entseguaren ondorio nagusia argia eta garbia da: mota bietako ariketa programek antzerako emaitzak eman zituzten. Neurtutako parametroak mina, ahalmen fisikoa eta bizitza kalitatea izan ziren, eta hiruretan pazienteak modu esanguratsuan hobetu ziren, 8 astean zehar burututako tratamenduan, zein bi urteetan zehar eginiko jarraipenean.

Gauza hauek sentsazio gazi-gozoa uzten digute: batetik, lasaitasuna ematen dute tekniken zuzentasuna eta prezisioari garrantzia kentzen zaielako (“berdin da pazienteari zer egiten diozun, beti sendatuko da”, pixka bat esajeratuz); baina beldurra ere bai, honek geure papera kili-kolo jartzen duelako (“edozer eta edonola eginda sendatzen badira, zertarako gaude osagileak?”, esajeratuz berriro ere). Dena dela, pazienteendako albiste onak dira eta horixe da garrantzitsuena. Gainera, arrazonamenduari ere buelta eman diezaiokegu, onerako. Izan ere, HLL eta LMC motako ariketen emaitzak parekoak badira, esan nahi du paziente motaren arabera bata edo bestea erabiltzeko aukera dagoela (zaharretan eta gazteetan, esate baterako), eta talde bietan emaitzak onak izango ditugula.

Puristak bagara, halere, emaitza hauei aitzakia metodologikoa jar diezaiokegu. Autoreek eurek aitortzen dutenez, protokolo bi neurtu dira eta ez da kontrol-plazebo talderik erabili; kontuan hartzen badugu, gainera, talde bietan minaren pedagogia saioak egin direla, formalki ezin da jakin hobekuntza ikertutako interbentzioengatik izan den (ariketa saioengatik, alegia) edo minaren pedagogia saioengatik. Zalantza erretorikoa da, noski (praktikan, emaitzei buruzko zalantza gutxi daude). baina metodo zientifikoak horrelako paradoxak ditu.

Ados al zaudete nik hemen botatakoekin? Artikulu honen beste irakurketarik egin al duzue? Gustura irakurriko ditut zuen iritziak.

***

Oier Gorosabel Larrañaga

http://abante.eus/